CORECentrum Medycyny Ratunkowej
Narzędzia / Canadian C-Spine

Canadian C-Spine Rule — czy obrazować kręgosłup szyjny?

Stiell 2001 · czułość ~99–100% dla klinicznie istotnych urazów

Warunki stosowania reguły: pacjent po tępym urazie, przytomny (GCS 15 — policz GCS), stabilny krążeniowo-oddechowo, wiek ≥ 16 lat. Reguła NIE dotyczy: urazu penetrującego, ostrych porażeń, znanej choroby kręgosłupa (np. ZZSK, RZS, zwężenie kanału, wcześniejsze operacje kręgosłupa szyjnego) ani pacjentów, którzy zgłosili się ponownie z tym samym urazem.

oceniaj tylko, gdy krok 1 ujemny i obecny ≥ 1 czynnik niskiego ryzyka
—
Jak stosować regułę — krok po kroku

Krok 1. Sprawdź czynniki wysokiego ryzyka (wiek ≥ 65 lat, niebezpieczny mechanizm, parestezje kończyn). Obecny którykolwiek → obrazowanie, dalszych kroków nie wykonujesz.

Krok 2. Sprawdź, czy jest choć jeden czynnik niskiego ryzyka — one mówią, że badanie ruchomości szyi jest bezpieczne. Brak wszystkich pięciu → obrazowanie (nie testuj rotacji!).

Krok 3. Dopiero teraz poproś pacjenta o czynną rotację głowy o 45° w lewo i w prawo (nie wykonuj ruchu za pacjenta). Rotuje w pełni — niezależnie od bólu — kryteria spełnione: można odstąpić od obrazowania i zdjąć unieruchomienie. Nie rotuje → obrazowanie.

Reguła służy bezpiecznemu ODSTĄPIENIU od badań u chorych niskiego ryzyka; nigdy nie zabrania obrazowania, gdy masz kliniczne wątpliwości. Pamiętaj o warunkach stosowania z ramki powyżej (GCS 15, tępy uraz, stabilny, ≥ 16 lat).

Rama edukacyjna. Kalkulator służy edukacji profesjonalistów medycznych i nie zastępuje oceny klinicznej. Reguła wspiera decyzję o odstąpieniu od obrazowania u pacjentów niskiego ryzyka — w razie wątpliwości klinicznych obrazowanie zawsze pozostaje opcją. Obliczenia wykonywane są wyłącznie w przeglądarce — żadne dane nie są wysyłane ani zapisywane.
Źródła:
  1. Stiell IG i wsp. The Canadian C-Spine Rule for radiography in alert and stable trauma patients. JAMA 2001;286:1841–1848. doi:10.1001/jama.286.15.1841
  2. Stiell IG i wsp. The Canadian C-Spine Rule versus the NEXUS low-risk criteria in patients with trauma. N Engl J Med 2003;349:2510–2518. doi:10.1056/NEJMoa031375
— Czym jest to narzędzie

Canadian C-Spine Rule — kiedy obrazować kręgosłup szyjny: algorytm i kalkulator

Canadian C-Spine Rule to zwalidowana reguła decyzyjna wskazująca, u którego przytomnego i stabilnego pacjenta po urazie można bezpiecznie odstąpić od obrazowania kręgosłupa szyjnego. Sprawdza kolejno: kryteria wysokiego ryzyka (wiek ≥65 lat, niebezpieczny mechanizm, parestezje kończyn), kryteria niskiego ryzyka umożliwiające ocenę ruchomości oraz czynną rotację głowy o 45°. Czułość dla istotnych klinicznie uszkodzeń sięga 99–100%.